Hoe verbeter je de veiligheidscultuur?

In veel organisaties met een sterke veiligheidscultuur vormen management en medewerkers een hecht team, de uitwisseling van informatie verloopt goed, er worden betere beslissingen en weloverwogen risico’s genomen. De focus ligt op ontdekken, leren en voortdurende verbetering. Daarnaast kent de organisatie een laag ziekteverzuim, minder ongevallen en incidenten en een hoge productiviteit. De veiligheidscultuur binnen de organisatie wordt mede bepaald door de resultaten (‘output’) van je management systeem. Om deze te verbeteren volgen hieronder een aantal suggesties:


Iedereen heeft een actieve rol

Natuurlijk is het creëren van veiligheid niet uitsluitend een taak van de directeur of de safety manager. Iedereen heeft een actieve rol als het gaat om veiligheid – niet alleen die van jezelf, maar ook voor veiligheid van mensen in je directe omgeving. Als je jouw collega onveilig ziet werken, is het jouw taak om dit onder de aandacht te brengen. Veiligheid creëer je samen door er actief mee bezig te zijn.

Safety culture by choice

Weet wat de bedoeling is
Het management, medewerkers, onderaannemers en andere belanghebbenden moeten op de hoogte zijn van de doelstellingen van de organisatie op het gebied van veiligheid. Als je weet wat de bedoeling is, is het nemen van de juiste beslissingen en activiteiten een stuk gemakkelijker. Doelstellingen geven een duidelijke richting aan veiligheidsinitiatieven.

Meten is weten
Ontwikkel zinvolle prestatie-indicatoren om het effect van veiligheidsinspanningen te meten. Naast het bewaken van het huidige niveau van veiligheid binnen je organisatie zijn prestatie-indicatoren noodzakelijk om objectief verbeteringen vast te kunnen stellen. Zorg voor een goede verdeling tussen reactieve (20%) en proactieve (80%) prestatie-indicatoren. Voorkom het verzamelen allerlei (meet-)gegevens zonder dat je daar daadwerkelijk wat mee doet. Weet waarom je iets meet.

Geef het goede voorbeeld
Als het management veiligheid niet zo belangrijk vindt, waarom zullen medewerkers dat dan wel vinden? Iedereen heeft een bepaalde verantwoordelijkheid als het gaat om veiligheid. Het management dient verantwoording af te leggen over haar inzet, betrokkenheid, alsmede de wijze waarop zij haar voorbeeldrol vervuld. Het is niet voldoende om te zeggen dat je eindverantwoordelijk bent. Waar het om gaat zijn de daadwerkelijke acties die je dagelijks laat zien. Geen woorden dus, maar daden.

Complimenten
Geef complimenten aan mensen die een positieve bijdrage leveren aan het verder verbeteren van het veiligheidsniveau binnen je organisatie. Mensen die meedenken en ideeën delen met het management zijn zeer waardevol omdat deze vanuit de praktijk komen. In de praktijk moet veiligheid gerealiseerd worden en juist daar wordt je geconfronteerd met echte problemen en uitdagingen. Je leert het beste in de praktijk – daarom is de terugkoppeling van je medewerker zeer waardevol. Een compliment is snel gemaakt, kost niets, maar is een effectieve blijk van waardering en erkenning.

Disciplinaire maatregelen
Managers en medewerkers die niet of onvoldoende meewerken aan de doelstellingen van de organisatie moeten daarop aangesproken worden. Zorg voor een helder beleid ten aanzien van disciplinaire maatregelen, stel iedereen daarvan op de hoogte en pas deze consequent toe. Wees streng maar rechtvaardig. Creëer een juiste cultuur (‘just culture’) dat eerlijk is naar de medewerker, maar ook eerlijk is naar het bedrijf. Dat laatste aspect wordt nog wel eens vergeten.

Investeer in een goed veiligheidsteam
Zorg voor een veiligheidsteam van professionals vanuit je eigen organisatie om de veiligheidsuitdagingen aan te pakken. Bedenkt dat er heel veel kennis op de werkvloer aanwezig is en dat deze mensen vaak zelf (eventueel met een beetje begeleiding) zelf oplossingen aan kunnen dragen voor hun eigen problemen. Als de oplossing vanuit je eigen organisatie komt, wordt deze veel gemakkelijker geaccepteerd en geïmplementeerd. Creëer ‘top-down’ suggesties en ‘bottom-up’ oplossingen.

Neem direct actie op gevaar
Wanneer mensen in de praktijk geconfronteerd worden met gevaarlijke situaties, bijvoorbeeld als gevolg van een nieuw risico (‘emerging risk’), dient er meteen actie ondernomen te worden. Na de initiële melding dient het management adequate te reageren. Deze reactie bepaald in belangrijke mate het vertrouwen van het personeel in de effectiviteit van het management systeem. Als zo’n situatie genegeerd wordt, omdat het even niet uitkomt, brokkelt het vertrouwen in het management af. Het management legt dan een bom onder haar eigen management systeem.

Proactief
Ga samen actief op onderzoek naar gevaren en risico’s in bestaande en nieuwe activiteiten – dat kenmerkt een proactief management systeem. Uiteraard kun je de veiligheid achteraf verbeteren, maar dat is een passieve opstelling en past absoluut niet meer in de huidige tijdsgeest. Er is enorm veel kennis, inzicht en ervaring beschikbaar om gevaren en risico’s  proactief te identificeren. Onderzoek van incidenten en ongevallen leert ons dat vele eenvoudig te voorkomen waren geweest. Dat inzicht maakt de noodzaak voor een proactief management systeem alleen maar groter. “Liever voorkomen dan genezen”.

Dit zijn een aantal kenmerken van een organisatie met een goede veiligheidscultuur. Uiteraard zijn er nog veel meer. Ik ben daarom benieuwd naar ideeën en suggesties vanuit de praktijk. Wat is volgens jou een goed voorbeeld van een juiste veiligheidscultuur? Jouw suggestie(s) kun je kwijt in het commentaarvak hieronder.

Op een veiliger wereld,
Geert

PS. Als je dit artikel interessant of waardevol vindt, DEEL dit dan met jouw netwerk. Druk op de Twitter, Facebook, Google+, LinkedIn of E-mail knoppen, zodat ook de mensen in jouw netwerk ervan kunnen profiteren. immers; kennis krijgt pas waarde als je het deelt met anderen.

2 gedachten over “Hoe verbeter je de veiligheidscultuur?

  1. Het begrip veiligheidscultuur wordt voldoende duidelijk neergezet. De schrijver van dit artikel heeft de nodige expertise. Dit artikel was zeer behulpzaam bij het aanreiken van handvatten in de tekst van HKZ 165 Zorg en Welzijn, thema 2.4.

    • Beste Henk,
      Bedankt voor de terugkoppeling en je compliment!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.