Aansprakelijk? Ik? Hoezo?

Veiligheid is een serieuze business. Ondernemers worden aansprakelijk gehouden wanneer ze hun zaakjes niet voor elkaar hebben. Maar hoe zit dat met hun medewerkers? Wat moet je doen als je als ondernemer je zaakjes voor elkaar hebt, maar je medewerkers maken er een puinhoop van? Kun je een deel van je aansprakelijkheid ‘doorsluizen’ naar je medewerkers. Voer voor heftige discussies …

Veiligheid staat tegenwoordig hoog op de agenda van menig onderneming. Logisch, want een ongeval of een incident heeft vaak vervelende gevolgen zoals: persoonlijk letsel, materiële schade, schade aan de omgeving en het milieu en reputatieschade. Een onderneming kan zelfs failliet gaan als gevolg van een ongeval of een serieus incident. Dit geldt in het bijzonder voor kleinere ondernemingen.

Nu kun je het als onderneming nog zo goed voor elkaar hebben, je blijft afhankelijk van de individuele acties en beslissingen van medewerkers. In hoeverre heb je als management invloed en grip op je medewerkers? Met andere woorden: in hoeverre ben je ‘in control’ als het gaat om veiligheid binnen je eigen organisatie? Laten we eens kijken naar enkele aspecten die van invloed zijn op het functioneren van medewerkers.

Bekwaam
Allereerst moet een medewerker bekwaam zijn voor het uitoefenen van zijn functie. Maar wanneer ben je bekwaam? Het antwoord is eenvoudig: als er sprake is van voldoende kennis, vaardigheden en recente ervaring. Als je bepaalde activiteiten een hele tijd niet gedaan hebt, is het logisch dat je bekwaamheid ten aanzien van deze activiteit verminderd. Ik zou gillend het ziekenhuis uitrennen als de chirurg een operatie vijf jaar geleden voor het laatst gedaan had.

Bevoegd
Naast kennis, vaardigheden en recente ervaring dien je ook bevoegd (‘empowered’) te zijn om bepaalde activiteiten te mogen doen. Met andere woorden; activiteiten waarvoor je niet bevoegd bent, behoor je niet te doen (en mag zelfs je niet doen).

Verantwoordelijk
Voor de uitvoering van activiteiten, waarvoor je bekwaam en bevoegd bent, ben je ook verantwoordelijk. Verantwoordelijk heeft te maken met het koppelen van bekwame personen aan specifieke activiteiten. Jij weet wat jij moet doen en wat een ander moet doen. Het toekennen van verantwoordelijkheid schept duidelijkheid.

Aansprakelijk
In het rijtje: bekwaam, bevoegd en verantwoordelijk ontbreekt nog één aspect: aansprakelijkheid. Aansprakelijkheid heeft te maken met de resultaten van acties en beslissingen.

Er zijn vier mogelijke resultaten te bedenken. Als een juiste uitvoering van een activiteit het gewenste resultaat oplevert, dan functioneer iemand zoals verwacht: prima gedaan!. Als echter niet volgens de vereiste regels en procedures toch het gewenste resultaat bereikt word, is dat uiteraard niet wenselijk. Immers, men kan onbewust zichzelf en de organisatie blootstellen aan onacceptabele risico’s. Men heeft geluk gehad dat er niets is gebeurd. Deze situatie kan jaren ongemerkt blijven voortbestaan als alleen maar naar het resultaat gekeken wordt en de ongewenste werkwijze niet gecorrigeerd wordt.

 Pech gehad

Een andere situatie is als je activiteiten op de juiste manier uitvoert, maar deze helaas een verkeerd resultaat opleveren. Pech gehad! Door evaluatie van de situatie kan wellicht de werkwijze verbeterd worden, maar de medewerker treft in principe geen blaam. In de vierde en laatste situatie leidt een verkeerde uitvoering tot een verkeerd resultaat. Fout gedaan! Bij veiligheid gaat het dus nooit alleen om het resultaat, maar juist ook om de wijze waarop het resultaat tot stand gekomen is.

Als mensen activiteiten op een verkeerde manier uitvoeren, moet je ze daar op aanspreken!

Op voorwaarde dat je als onderneming je zaakjes goed voor elkaar hebt, kun je medewerkers best aansprakelijk stellen voor de resultaten van hun beslissingen en acties. Welke consequenties je daaraan verbindt, dien je van tevoren vast te stellen. Alleen op die manier creëer je een duidelijke situatie waarbij medewerkers weten wat er van hun verwacht worden en wat de consequenties zijn als zij veiligheidsregels aan hun laars lappen.

Veiligheid creëer je niet alleen door bekwaamheid, recente ervaring en door verantwoording te nemen. In de luchtvaart zeggen we:

“Fly as if you own the aircraft, not as if you own the sky.”

Veiligheid begint met het nemen van verantwoording voor je eigen beslissingen en gedrag en met de bereidheid daarvoor aansprakelijk gehouden te worden. Dit geldt zowel voor het management als voor medewerkers – wel zo eerlijk toch?

Hoe denk jij over aansprakelijkheid van medewerkers? Ik ben benieuwd naar jouw mening. Jouw reactie kun je kwijt in het commentaarvak hieronder.

Op een veilige wereld,
Geert

PS. Als je dit artikel interessant of waardevol vindt, DEEL dit dan met jouw netwerk. Druk op de Twitter, Facebook, Google+, Linkedin of E-mail knoppen, zodat ook de mensen in jouw netwerk ervan kunnen profiteren. Immers: kennis krijgt pas waarde als je het deelt met anderen.

 

3 thoughts on “Aansprakelijk? Ik? Hoezo?

  1. Beste Geert, een interessant artikel over werkgeversaansprakelijkheid.
    Als voormalig verzekeringsdeskundige binnen het Klpd wil ik je toch wijzen op het feit dat in Nederland een werknemer van een bedrijf nooit rechtstreeks aansprakelijk is te stellen doch in eerste aanleg is dat altijd de werkgever.

    Uitzonderingen hierop hebben te maken met bewuste roekeloosheid, opzet ed.
    Deze discussie wil ik nog wel eens met je voeren.

    Met vriendelijke groeten,
    Peter Valderpoort.

  2. Beste Peter, bedankt voor je reactie. De strekking van het artikel is dat werknemers ook een eigen verantwoording hebben voor de veiligheid van zichzelf en voor hun naaste collega’s. Uiteraard en om begrijpelijke redenen dient de werkgever zijn zaakjes goed voor elkaar te hebben. Maar, zoals je zelf al zegt, in geval van onwil, opzet of bewuste roekeloosheid, onachtzaamheid e.d. kan dit consequenties hebben voor de betreffende medewerker. In zeer ernstige gevallen kan dit zelfs leiden tot ontslag op staande voet. Veiligheid vereist een gezamenlijke inspanning en iedereen heeft daar vanuit zijn eigen rol/functie een bepaalde verantwoordelijkheid in.

    • Beste Geert, hartelijk dank voor je vlotte reactie en natuurlijk heb je volkomen gelijk over het hebben/nemen van eigen verantwoording als werknemer. Mijn reactie kwam dan ook voornamelijk voort uit het feit dat ik binnen het KLPD altijd als ‘jurist’ de werkgevers aansprakelijkheidskwesties/claims, zowel inkomend als uitgaand heb behandeld binnen de door mij indertijd vormgegeven afdeling: Centraal Bureau Schadezaken Ramp; Risicobeheersing.
      Hartelijke groeten, Peter

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.